Dan ljudskih prava
Međunarodni dan ljudskih prava obeležava se na dan kada je potpisana univerzalna deklaracija 1948. godine i po prvi put u istoriji čovečanstva priznato pravo svih ljudi na “život, slobodu i sigurnost… bez ikakvih razlika”. Međunarodni dan ljudskih prava obeležava se X Decembra.
Doneta deklaracija usledila je nakon tektonskih promena , patnje i stradanja 2 svetska rata.
Utilitarizam
Utilitarizam kao filozofija prethodi kreaciji pravnih garancija o pravima čoveka, potiče iz anglo saksonske filozofije prava, teži ostvarenju i maksimalizaciji sreće u svetu, tj. pokušava da veliča i uspostavi opšte dobro. Iako je pojam uveo Jeremy Bentham još 1781. godine najpoznatiji branioc ove filozofije je John Stuart Mill.
utilitaristi pokušavaju dostignuti ideal opšteg dobra u kome je svaka akcija okarakterisana kao loša ili dobra naspred ove vrednosti. veliki broj kritičara ističe da je nemoguće utvrditi šta je to opšte zajedničko dobro, te da ima sukoba interesa medju ljudima i organizacijama, zbog toga kritičari relativisti izbegavaju korišćenje ovog termina.
David Hume
David Hume je smatran za jednog od najvećih škotskih istoričara mislilaca zapadne filozofije i prosvetiteljstva. Važio je za skeptičara,, kritičara metafizike a Hume se dokazao izrazito uticajnim na daljinu filozofiju, posebno na logički pozitivizam, Williama Jamesa, filozofiju nauke, ranu analitičku filozofiju, kognitivnu filozofiju i ostale pokrete i mislioce. Kognitivni znanstvenik i filozof Jerry Fodor proglasio je Humeovu Raspravu “dokumentom temeljcem kognitivne nauke.” Slavan kao i prozni stilist, Hume je razvio esej kao književni žanr i bavio se sa savremenim intelektualnim svetionicima kao Jean-Jacques Rousseau, Adam Smith (koji je uvažio Humeov uticaj na svoju ekonomsku i političku filozofiju) Hume ostaje jedan od divova zapadne filozofije.
John Stuart Mill
britanski filozof, jedan od najuticajnih zagovornika teorije utilitarizma u filozofiji i ekonomiji Millovo obrazovanje od najranijeg detinjstva bilo je pod snažnim uticajem njegovog oca, filozofa, istoričara i ekonomista poreklom iz Škotske, i kruga očevih prijatelja kojima je pripadao i Jeremy Bentham, jedan od osnivača utilitarističke teorije.
Iako je napisao izuzetno značajne radove s drugih područja filozofije kao što je logika, Mill je najtrajniji uticaj ostavio svojim radovima iz političke filozofije i etike. Njegovo delo O slobodi smatra se jednim od temeljnih tekstova savremenog liberalizma. U njemu Mill zagovara “jednostavno” načelo prema kojemu se ljudsku slobodu može ograničiti samo ako šteti drugima. Načelo štete, kako se to načelo često naziva, u svojoj primeni na uređenje društvenih odnosa isključuje sve despotske i autoritativne oblike vlasti koji guše slobodu pojedinaca i njihovu individualnost. Od posebne važnosti za sreću pojedinca i društva u celini jeste sloboda govora koju se ničim ne sme ograničavati. Millova verzija utilitarizma izložena je u njegovoj knjizi Utilitarizam. Prema Millu svako treba delovati tako da proizvede najveću sreću za najveći broj ljudi. Mill u svojoj verziji utilitarizma, za razliku od ostalih, provodi razliku između nižih i viših užitaka.
Prirodno pravo
Prirodno pravo zastupa ideju prava, koje ne proizilazi iz autoriteta čoveka, nego je više predložak (pozitivnog) prava zakonski uređenog od strane čoveka, kojeg i legitimiše. Škola prirodnog prava je donela novine u čovekovoj istoriji. Njeni postulati su ugrađeni u revoluciju u Francuskoj 1789. godine i rušenje feudalnog poretka, kao teza da se pozitivno pravo dovede u sklad sa prirodnim pravom ako je potrebno i silom, kada je to neophodno.
Kritičari prirodnog prava nadovezuju se na prirodu kao borbu za opstanak te ne vide prirodu kao majku ravnopravnosti već se slažu s rimskim antičkim robovlasničkim sistemom u kome jači ima veća prava po samoj prirodi zakona jačeg kao i volje za moći. Kritičari su najčešće nihilisti kao i jedan od najvećih Friedrich Wilhelm Nietzsche.
Ljudska prava i slobode 